1.2.1. Definicja oceny wpływu

Ocena wpływu jest to proces analityczny wspomagający podejmowanie decyzji w zakresie rozwiązań regulacyjnych poprzez dostarczenie możliwie pełnej informacji na temat wariantów rozwiązań konkretnego problemu oraz potencjalnych skutków (kosztów i korzyści) ich wprowadzenia.

Ocena wpływu rozpoczyna się jeszcze przed opracowaniem założeń projektu aktu normatywnego od identyfikacji i analizy problemu. W ramach oceny dokonuje się, przy współudziale interesariuszy, oceny funkcjonowania obowiązujących regulacji (ocena ex post), jak również analizy potencjalnych skutków społeczno-gospodarczych proponowanych rozwiązań (ocena ex ante). Integralną częścią oceny wpływu jest współpraca z obywatelami, umożliwiająca włączenie ich w proces tworzenia prawa, a także rozszerzająca zakres i jakość wykorzystywanych informacji. Współpraca ta powinna się rozpocząć nie później, niż po wpisaniu projektu założeń (bądź aktu prawnego, jeżeli jest on opracowywany bez przygotowywania założeń) do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów. Rekomendowane jest jednak jeszcze wcześniejsze przeprowadzenie konsultacji innych niż konsultacje publiczne.

Na poniższym schemacie zobrazowano cykl legislacyjny przedstawiając poszczególne działania, które powinny być podejmowane kolejno po sobie.

Ocena wpływu ma na celu dostarczenie informacji na temat powyższych działań. Informacja ta powinna pozwalać na uzasadnienie potrzeby wprowadzanej regulacji prawnej, w tym wskazanie: (i) przyczyn wprowadzanej regulacji prawnej, (ii) problemu, który wymaga rozwiązania, (iii) innych możliwych opcji działania, które były brane pod uwagę podczas przeprowadzania oceny, (iv) istoty i celu projektowanego rozwiązania oraz (v) spodziewanych skutków społecznych, gospodarczych i finansowych (w tym w miarę możliwości skwantyfikowanych kosztów i korzyści). Ocena ta pozwala odpowiedzialnie ocenić potrzebę wprowadzenia regulacji (względnie jej zaniechania). W przypadku oceny dokonywanej w zakresie uregulowań już funkcjonujących, ma ona dostarczyć informacji na temat: (i) stopnia osiągnięcia zakładanych celów, (ii) faktycznych skutków regulacji, (iii) problemów związanych z jej funkcjonowaniem oraz (iv) rekomendacji w zakresie ewentualnych działań korygujących.

W ramach procesu stanowienia prawa w zakresie oceny wpływu opracowywane są trzy rodzaje dokumentów:

  • test regulacyjny [5]
    • przedstawia w syntetyczny sposób wyniki oceny wpływu na etapie prac nad założeniami projektu aktu prawnego,
    • jest obligatoryjnie opracowywany w przypadku projektu założeń projektu ustawy,
    • jest dołączany do wniosku o wpis do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów w przypadku projektu założeń projektu ustawy oraz projektu ustawy opracowywanego bez uprzedniego przyjęcia założeń.
  • ocena skutków regulacji (OSR) [6]
    • przedstawia wyniki oceny wpływu szacowane na etapie opracowywania projektu aktu prawnego,
    • jest obligatoryjnie przygotowywana do projektów ustaw, aktów normatywnych Rady Ministrów, rozporządzeń Prezesa Rady Ministrów lub ministrów, zarządzeń Prezesa Rady Ministrów,
    • na wniosek Szefa KPRM OSR przygotowywana jest także do innych dokumentów.
  • ocena funkcjonowania ustawy (OSR ex post) [7]
    • przedstawia wyniki oceny wpływu na etapie obowiązywania aktu prawnego
    • jest obligatoryjnie przygotowywana:
      • na wniosek Rady Ministrów lub jej organu pomocniczego,
      • jeżeli wynika to z testu regulacyjnego (pkt 11), z OSR (pkt 12) lub też z samego dokumentu,
    • rekomendowane jest dokonywanie OSR ex post również w innych przypadkach.

Dodatkowym obowiązkowym dokumentem (§ 51 Regulaminu) jest raport z konsultacji, zawierający m.in. omówienie wyników przeprowadzonych konsultacji i opiniowania. Jest przygotowywany przy wszystkich projektach dokumentów rządowych, przy których obowiązkowe jest prowadzenie konsultacji publicznych. Oprócz omówienia wyników konsultacji i opiniowania zawierać musi również odniesienie się do zgłoszonych uwag, wraz z wyczerpującym uzasadnieniem w przypadku ich odrzucenia.


[5] Formularz dokumentu dostępny na następującej stronie internetowej: http://bip.kprm.gov.pl/kpr/bip-rady-ministrow/ocena-wplywu/1773,Test-reg...
[6] Jw.
[7] Jw.